Afnám hafta
Eftir bankahrunið 2008 setti íslenska ríkið gjaldeyrishöft til að koma í veg fyrir flutning fjármagns úr landi á sama tíma með þeim áhrifum að krónan gæti hrunið meira og ástandið versnað.
Höftin áttu að vera tímabundin og höfðu líka sína ókosti. Þau gerðu fyrirtækjum erfiðara fyrir að fjárfesta, flæktu alþjóðaviðskipti og lokuðu íslenska hagkerfið að hluta frá umheiminum. Verkefnið sem við stóðum frammi fyrir var að afnema höftin án þess að setja stöðugleika efnahagslífsins í hættu.
Áætlunin um afnám gjaldeyrishafta var þannig eitt af lykilskrefunum í endurreisn íslenska hagkerfisins eftir hrunið.
1.200 milljarða króna vandi leystur og stöðugleiki tryggður
Stöðugleikaskilyrði og stöðugleikaskattur á slitabú fallinna fjármálafyrirtækja
Gjaldeyrisuppboð fyrir aflandskrónueigendur í haust
Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks samþykkti áætlun um hvernig ætti að losa höftin smám saman. Áætlunin var unnin af Seðlabanka Íslands í samstarfi við viðskiptaráðuneytið og Alþjóðagjaldeyrissjóðinn.
Ríkir almannahagsmunir kröfðust þess að losun fjármagnshafta næði fram að ganga án þess að efnahagslegum og fjármálalegum stöðugleika væri ógnað.
Uppleggið var að fara í að lyfta höftum í áföngum án þess að jafnvægi í hagkerfinu verði raskað og án þess að ríkissjóður eða almenningur taki á sig auknar fjárhagslegar byrðar.
Fyrst var opnað fyrir fjármagn sem kæmi inn í landið, til dæmis vegna nýrrar fjárfestingar. Næst voru höft á útflæði fjármagns afnumin smám saman.
Til að þetta gæti gengið þurftu ákveðnar forsendur að vera til staðar. Ríkisfjármálin þurftu að vera í betra jafnvægi. Verðbólga þurfti að lækka. Fjármálakerfið þurfti að vera orðið stöðugra. Og gjaldeyrisforðinn þurfti að vera nægilega stór til að takast á við sveiflur ef þær kæmu.
Heildarumfang vandans sem tekið var á nemur um 1.200 milljörðum króna. Eignirnar felast í krónueignum slitabúa fallinna fjármálastofnana að fjárhæð 500 milljarða, kröfum slitabúanna í erlendri mynt gagnvart innlendum aðilum að fjárhæð 400 milljarða og aflandskrónum í eigu erlendra aðila að fjárhæð 300 milljarða. Með afnámsáætluninni var komið í veg fyrir að þessar eignir flæddu inn á gjaldeyrismarkað og hafi þannig neikvæð áhrif á greiðslujöfnuð þjóðarbúsins.
Lausnin gagnvart slitabúum fallinna fjármálafyritækja er tvíþætt: Annars vegar eru sett fram stöðugleikaskilyrði og hins vegar er lagður á stöðugleikaskattur. Þá var aflandskrónuvandinn leystur með uppboði á gjaldeyri og sölu skuldabréfa í íslenskum krónum og evrum með endurgreiðsluferil sem samræmist greiðslujöfnuði þjóðarbúsins. Eigendur aflandskróna gátu valið milli þriggja kosta: Gjaldeyrisuppboðs, fjárfestinga í ríkisskuldabréfum til lengri tíma eða vaxtalausra og læstra reikninga. Uppboðsaðferðin tryggir að böndum verður komið á allar aflandskrónur.
Endurreisn íslenska hagkerfisins byggðist að stórum hluta á því hvernig tókst að afnema fjármagnshöftin og þeim aðgerðum sem stjórnvöld réðust í á sama tíma.